Meagher & an Bhratach Trí Dhath

Toasíonn ré na mBratach i dTrí Dhath le cuir ar foluain na mbrataí Meagher i bPort Láirge in 1848 mar chomhartha agus siombal neamhspleáchais. Críochnaíonn sé le Bratach i dTrí Dhath mhór ar foluain ón GPO le linn éirí amach na Cásca. Idir an dá linn, tá próifíl an-íseal, ag teacht chun solais arís in 1898 do chomóradh céad bliain éirí amach 1798, go ginearálta i bhfoirm suaitheantais agus róiséid. Cuimsíonn an taipéís Stokes, críochnaithe in 1853, an chéad amharc-léiriúchán beoga den bhratach, agus tá siombailí eile d’Éire (an cláirseach agus seamróg) cuimsithe i roinnt de na painéil. Le linn sochraid O’Donovan Rossa in 1915, tagraíodh don bhratach a chlúdaigh a chónra mar bhratach Phoblacht na hÉireann. Roimh 1848 tuairiscíodh gur mheas Daniel O’Connell ar bhratach náisiúnachais Éireannach na linne sin a athrú – an bhratach ghlas le cláirseach neamhchorónaithe – go bhratach i dtrí dhath.

Bhí an dhá bhratach seo ina siombailí ar lorg tír nua. De réir staraí bhratacha na hÉireann, an tOllamh G.A. Hayes McCoy, bhí an bhratach ghlas, an bhratach a bhí ann d’eirí amach 1708, 1803, 1848, 1867 de Chonradh na Talún, d’Óglaigh na hÉireann “roimh-1916”, agus bhí sé ar foluain thar Halla na Saoirse go díreach roimh seachtain na Cásca, 1916

Meagher agus an Trídhathach Éireannach, 1848

Chuir Thomas Francis Meagher Trídhathach Éireannach in airde an 7 Márta 1848 ón gclub Wolf Tone i gCathair Phort Láirge mar cheiliúradh ar an réabhlóid 1848 i bPáras. I ndiaidh dó cuairt a thabhairt ar Pháras, bhronn sé trídhathach Éireannach síoda ar shaoránaigh Bhaile Átha Cliath in Aibreán 1848. Níorbh é Meagher an chéad duine a chaith nó a chroith trídhathach.

Tá scéal Meagher thar a bheith tábhachtach do stair an trídhathaigh, mar gheall ar an ról lárnach a bhí aige é a chur chun cinn le linn 1848, agus an ról a bhí aige sa réabhlóid in 1848; tá sé bainteach le smaoineamh Phoblacht na hÉireann ó shin i leith.

Rinne sé an trídhathach (glas, bán agus flannbhuí) a mhórleathnú agus bheadh sé ar foluain i mBaile Átha Cliath le linn Éirí Amach na Cásca 1916. Glacadh leis mar bhratach an stáit nua in 1922, agus tugadh aitheantas oifigiúil dó i mBunreacht na hÉireann in 1937 mar bhratach na hÉireann: ‘An bhratach trí dhath .i. (glas, bán, flannbhuí) an bratach náisiúnta’.

Tugann Meagher trídhathach ar ais ó Pháras, 1848

Chuir Thomas Francis Meagher Trídhathach Éireannach in airde an 7 Márta 1848 ón gclub Wolf Tone i gCathair Phort Láirge mar cheiliúradh ar an réabhlóid 1848 i bPáras.

Tá scéal Meagher thar a bheith tábhachtach do stair an trídhathaigh, mar gheall ar an ról lárnach a bhí aige é a chur chun cinn le linn 1848, agus an ról a bhí aige sa réabhlóid in 1848; tá sé bainteach le smaoineamh Phoblacht na hÉireann ó shin i leith.

An Chéad Íomhá Dhaite den Trídhathach, 1853

Tagaimid ar an gcéad taifead amhairc de Thrídhathach Meagher ar thaipéis an-speisialta atá anois ar taispeáint in Ard-Mhúsaem na hÉireann i nDúnta Collins.

Liostáil Stephen Stokes in Arm na Breataine, d’aistrigh sé go Póilíneacht Cathrach Bhaile Átha Cliath in 1836, d’éirigh sé as in 1855. Sceitseáil sé 250 fíor ar 31 phainéal thar thréimhse 20 bliain ag léiriú go leor radharc ó shaol na míleata agus na póilíneanta in Éirinn. 

 

 

Bratach na hÉireann sna 18ú agus 19ú céadta

Tharraing an litir i The Irish Press ard ar thábhacht na brataí ghlas sna blianta roimh an Éirí Amach 1916.

Is é an G.A. Hayes McCoy an scríbhneoir litreach, an stairí a scríobh “A History of Irish Flags from Earliest Times"

Bratach na bhFíníní gafa ag Tamhlacht, 1867

Gabhadh Bratach na bhFíníní seo ó na Fíníní ag Tamhlacht, ar 5ú Márta, 1867. Déanta de shíoda glas, tá sé 4 troigh faoina 3 troigh le ceithre líne, gach ceann le hocht gcinn de réalta óir bróidnithe. Léiríonn an dearadh, le tionchar ó “Stars & Stripes” na Meiriceánaigh, tríocha réalt is a dó, ag déanamh ionadaíocht do na tríocha contae is a dó.

Tá sé seo mar chuid de bhailiúchán brataí úsáidte i rith na céadta ar féidir a fheiceáil ag Árd-Mhúsaem na hÉireann. Léann nóta i bpeann ar an gcúl:
Bratach iompartha ag na Fíníní ar an oíche de 5ú Márta 1867". HH:1966.22

1916-1922

Ba thosú ré ceannais na brataí i dtrí dhath mar bhratach na hÉireann é éirí amach na Cásca. Le linn na tréimhse 1916 go 1922, bhí an bhratach i dtrí dhath ceangailte leis an ngluaiseacht bheoga nua do neamhspleáchas na hÉireann a d’ionadaigh an bhratach chláirsí ghlas mar shiombail náisiunaithe na hÉireann.

Bhí bhratach amháin i dtrí dhath ar foluain thar an gcúinne Sráid Anraí den GPO ar Dé Luan Cásca, 1916, agus bhí bhratach ghlas leis na focail  “Poblacht na hÉireann” ar foluain ag an gcúinne Shráid an Phrionsa. D’ardaigh Gerard O’Sullivan, as Corcaigh, an bhratach i dtrí dhath, agus d’ardaigh Eamon Bulfin, a rugadh san Airgintín, an bhratach ghlas. Le linn éirí amach na Cásca, bhí líon bheag bhratacha ar thaispeáint in aice le líon mhór bhratacha chláirsí ghlasa.

Thuairiscigh Óglach na hÉireann amháin gur chuir sé bratach chláirsí ghlas ar James Connolly nuair a luigh sé créachtaithe ar shínteán sa GPO. Chomh luath is a bhí clú ar an eirí amach go forleathan mar éirí amach Shinn Féin, thosaighh daoine ag tagairt don bhratach mar bhratach na poblachta. I ndiaidh an éirí amach, bhí an bhratach i dtrí dhath ar go leor de na cártaí cuimhneacháin tugtha amach go forleathan do na ceannairí básaithe.

Léirigh na freasúraí ar úsáid na brataí i dtrí dhath ag cruinnuithe polaitiúla nó ag sochraidí de phoblachtaigh a bhí clú orthu ar nós Terence MacSwiney nó Michael Collins glacadh forleathan den bhratach ag náisiún na hEireann.

1921 Cainteanna i Sráid Downing

Reáchtáladh sraith cruinnuithe i Londain in Iúil 1921 idir Eamon De Valera agus Lloyd George. Thagair tuairisc san Irish Times don bhratach i na dtrí dhath mar Bhratach Shinn Féin.

Nuair a shroic de Valera, Barton agus an tUas. Art O’Brien ag Sráid Downing, “bhí na gártha molta, léiríodh bratacha Shinn Fein, agus chan an slua foinn na hÉireann”. Mar a d’imigh an cruinniú ar aghaidh, “chuaigh slua mór taobhaitheoirí Éireannacha sa bháiste ag Whitehall, ag deireadh Sráid Downing, d’inis siad an choróin, agus chan siad roinnt iomainn. Sular thosaigh na paidreacha chan siad “Ireland a Nation”.

Dúirt an tuairisceoir “nár stop canadh d’amhráin Éireannacha agus insint de phaidreacha”

(Irish Times, 15 Iúil 1921, lth 5)

Eamon Bulfin agus an mbratach bheag ghlas

Ba é Eamon Bulfin duine amháin de na chéad daltaí in 1908 le dul isteach chuig Scoil Éanna, an scoil a bhunaigh Pádraig Mac Piarais i Ráth Fearnáin. Agus é ina mhac léinn ollscoile in 1912, d’imigh sé isteach san IRB, agus mhol sé go ligfí Mac Piarais isteach san IRB an bhliain chéanna. Ar Luan Cásca, bhí sé ag fanacht i Scoil Éanna in 1916 nuair a fuair sé treoracha chun dul chuig Halla na Saoirse. D’imigh sé chuig an díon ar Ard-Oifig an Phoist, agus rinne sé cur síos ar an ról a bhí aige mar cheann amháin den dá bhratach a ardú a bhí ar crochadh thar Ard-Oifig an Phoist i rith an Éirí Amach.

Chuir Eamon Bulfin bratach ghlas ar crochadh ar a raibh na focail “Poblacht na hÉireann”, atá ar taispeáint anois san Ard-Mhúsaem i nDún Uí Choileáin.

Gearóid Ó Súilleaváin: An fear a d’ardaigh bratach trí dhath na hÉireann os cionn Ard-Oifig an Phoist sa bhliain 1916 1916

Déantar iniúchadh sa chuid seo ar ghnéithe áirithe de bheatha Ghearóid Uí Shúilleaváin (28 Eanáir 1891 - 25 Márta 1948), a d’ardaigh bratach trí dhath na hÉireann os cionn Ard-Oifig an Phoist le linn Seachtain na Cásca 1916.

B’oide agus scoláire Gaeilge, oifigeach ardchéime san arm, aturnae, é an Súilleavánach; agus bhí sé ina T.D. idir na blianta 1927 agus 1937. Bhí sé i láthair in Ard-Oifig an Phoist ag aois 25 bliain, mar aide-de-camp le Seán MacDiarmada.

Terence MacSwiney

I mí Lúnasa 1920, ghabh údaráis na Breataine Traolach Mac Suibhne, TD de chuid Shinn Féin agus Ardmhéara Chorcaí. D’imigh sé ar stailc ocrais i bPríosún Brixton, Londain, agus fuair sé bás ar lá seachtó a ceathair den stailc ocrais. Leagadh an bhratach trí dhath amach thar a chónra.

Scríobh sé faoi thábhacht na brataí trí dhath.

"An dtabharfaimid onóir don bhratach a iompraímid, trí sheasamh suarach agus leithscéalach a ghlacadh? Ní thabharfaimid! Áit ar bith a bhfuil sí thíos, ardaigh í; áit ar bith a gcuirtear ina haghaidh croith í; áit ar bith a bhfuil sí in airde, tabhair cúirtéis di; áit ar bith a mbíonn an bua aici, tabhair gradam di agus bíodh lúcháir ort. Bíodh i gcónaí agus de shíor bródúil aisti, diongbháilte, tiomanta, agus seas an fód di; cuimhní faoi cheilt á múscailt, seantinte á lasadh athuair, buanna uaisle na bhfear á ndúiseacht spreagadh". (Terence MacSwiney, Principles of Freedom (Dublin, 1921) p243)

Funeral of Michael Collins 1922

When a soldier dies, the tricolour is laid on his body, as symbolic of the fact that he died in the service of his country … It is of greater still moment to die honorably in that sacred service, reflecting by one’s own death added lustre on the colours of the army and the nation.
(An tÓglách, 24 June 1922, P1)

"Down the steps came the great oak coffin, with its purple handles, bearing the tricolour flag and single white lily, the last gift of the dead General’s bethrothed.”
(Gen. Richard Mulcahy, oration)

An Bhratach Trí Dhath an Bratach Náisiúnta

Níor ghlac Saorstát nua na hÉireann go dlíthiúil leis an mBratach i dTrí Dhath mar a rogha brataí, agus thug an Bhunreacht 1937 aitheantas dlíthiúil don bhratach i dtrí dhath mar bhratach oifigiúil na hÉireann. Leis an mbriseadh thar an gConradh Angla-Éireannach in 1922, ghlac na grúpaí ar thaobh an Chonartha agus frith-Chonartha leis an mbratach i dtrí dhath mar a mbratach, agus d’fhéach náisiúnaithe i dTuaisceart Éireann nua-cruthaithe ar an mbratach i dtrí dhath mar shuaitheantas céannachta.

Thóg rialtas na hÉireann céimeanna chun an chláirseach a chlárú mar shuaitheantas náisiúnta. Baineadh úsáid as an mbratach ag go leor ócáidí stáit. Chuir arm na hÉireann (Óglaigh na hÉireann) béim mhór ar theagasc a chur ar oifigigh agus fir faoi phrótacail chun úsáid a bhaint as an mbratach. Ó 1922 tá an bhratach mar chuid lárnach agus luachmhar den saol in Éirinn. Ceiliúradh an Bhratach i dTrí Dhath mar shiombail náisiúnta i bhfilíocht, litríocht, scannán, spóirt agus ealaín. Thar na 170 bliain atá thart, bhog stair bhrat na hÉireann ar aghaidh ó a bhuncheangail polaitiúla do Thomas Francis Meaghar chun fráma tagartha agus brí níos fairsinge a chuimsiú ach fós ag coinneáil ceangail stairiúla agus polaitiúla ríthábhachtacha.

Is téama buan é tábhacht meas a léiriú don bhratach i rith na tréimhse, le béim ar ról scoileanna. Roghnaigh rialtais na hÉireann gan éileamh ar mholtaí éigeantacha do scoileanna maidir le bratach na hÉireann, ag glacadh le pobail áitiúla a cheadú a gcuid cinntí féin a dhéanamh ar an mbratach a chur ar foluain de rogha.

Meas don Trídhathach

Ghlac rialtas sealadach an tSaorstáit Éireannaigh i mí na hÉireann 1922. Tógtar an léiriú seo ón gcéad eagrán den Óglach (iris de chuid Óglaigh na hÉireann) agus cuireadh ar fail don phobal ginearálta é i mí an Mheithimh 1922, díreach roimh thús an chogaidh chathartha.

Áirítear leis an gcartún sonraí a bhaineann le suaitheantas an Airm Éireannaigh sa chúlra, leis na focail, “Óglaigh na hÉireann”. 

Fhéiniúlacht náisiúnta

Mhol scríbhneoir taistil Sasanach in 1934 go phoibleodh sé Éire trí na difríochtaí idir í agus Sasana a léiriú: “Léireoinn piléir-litreacha glasa, brat Trídhathach na hÉireann, rud ar bith a bhí difriúil … Léireodh mo chuid póstaeir Éire atá ina thír eachtrach”

Don Sasanach, tá an áit-uiscithe Éireannach chomh eachtrannach le Dinard nó Knocke. Má rinne mé fógraí Éireannacha do mhórchláir fógraíochta Sasanacha, d’fhágfainn sléibhte, lochanna agus mainistreacha millte ar leataobh … Léireoinn ardán damhsa ag crosaire nó traein Éireannach le litreoireacht Ghaelach dá bhord ceannphointe. Léireoinn piléir-litreacha glasa, brat Trídhathach na hÉireann, rud ar bith a bhí difriúil … Léireoinn mo chuid postaeir Éire atá ina thír eachrach”

1945 Tatú Míleata

Cuireann Mustar Airm aoibheall ar 20,000

Bhí breis is fiche míle ag faire oíche aréir nuair a ardaíodh an Brat Náisiúnta chun tús a chur le Tatú ag Droichead na Dothra. Ach cúpla nóiméad roimhe sin shroic an tUachtarán agus Bean Uí Cheallaigh Landau agus thiomáin siad tríd na fearainn.

Bhí an Taoiseach agus na hAirí Stáit i measc an lucht féachana. Fáiltíodh roimh theacht an Uachtaráin le scol trumpaí agus sheas na sluaite agus thug siad bualadh bos.

Chuaigh an brat suas ar bhuille 08:30. Ansin mháirseáil na hollbhannaí…ar an bpáirc i measc díograis ainrianta. Mhúscail na foinn airm spreagúla, seinnte ag na céadta uirlisí ceoil, mothúchán iontach náisiúnta.
Rinne na píobairí, drumadóirí agus trumpaí na gceoltóirí, agus a gcuid dathanna de ghlas agus gorm agus ór, radharc iontach.

Phléasc ‘huzza’ fiáin thar na faichí ghearra nuair a chuir 800 saighdiúir na hÉireann a airm le gualainn agus léirigh siad conas a buadh tailte in 1646…an athachtú de chath seo sa sráidbhaile bídeach Thír Eoghain de Bhinn Bhorb nár mhór a d’athraigh aghaidh stair na hÉireann.

(The Irish Press, 28 Lúnasa 1945, lth.1)


1954 Dearadh Céachta agus Réaltaí

In 1954, chuir G. A. Hayes-McCoy, ó Ard-Mhúsaem na hÉireann, ceist ar Sheán O’Casey más féidir leis cúnamh a thabhairt dó i mbratach a aithint ag léiriú an dearadh céachta agus réaltaí a bhí ar foluain thar an tOstán Imperial i mBaile Átha Cliath le linn eirí amach na cásca 1916. Bhí Ó’Casey ina bhall d’Arm Cathartha na hÉireann.

Brian O’Higgins, “The Flag of the Republic"

D’fhoilsigh Brian Ó hUiginn irisleabhar poblachtach, “The Wolfe Tone Annual” idir 1932 agus 1962, le briseadh de bhliain amháin le linn ré na práinne nuair a dhiúltaigh údaráis cinsire cead an irishbhliain 1944 a fhoilsiú.

San iris do 1957, bhí alt spéisialta ar “Bhratach na hÉireann”, inar thug sé le fios nár roinn go leor Éireannach a dtuiscint ar cad a shiombalaigh an bhratach.

Suim athnuachana sa bhratach i na dtrí dhath

Ghlac Stát na hÉireann leis an mBratach i na dTrí Dhath i mBunreacht 1937. Thaifead bunreacht 1937 go raibh  “an bhratach náisiúnta trídhathach de ghlas, bán agus oráiste”. In aineoinn é sin, 30 bliain i ndiadh an Éirí Amach, léiríonn roinnt tuairiscí sa phreas náisiún nach bhfuil ar a chompórd leis an mbratach.
In 1946, chinn Gasóga Caitliceacha na hÉireann “treoir ar an meas dlite don Bhratach Náisiúnta” a chuimsiú sa lámhleabhar d’earcaigh.
(The Irish Press, 24 Bealtaine 1946, lth 5)

Rinne an Munster Express gearán gur ceart níos mó meas a léiriú don Bhratach i na dTrí Dhath agus mhol sé gur ceart é a chur ar foluain ar Lá Fhéile Pádraig thar gach foirgneamh rialtais.
(Munster Express, 4 Aibreán 1946, lth 5)

In 1946, ag Mala, níor íslíodh an bhratach i ndiaidh titim na hoíche ar 18 Márta, agus rinne Comhairleoir gearán “nach raibh deachuma uirthí ar fhoirgneamh poiblí”. Thóg cléireach baile freagracht as, ag rá nach raibh an t-airíoch aclaí go leor chun dul suas ar an ndíon chun é a thógáil síos.
(The Irish Press, 4 Meitheamh 1946, lth 11).

An Bhratach sa Ealaín agus sa Chultúr

Ó 1922 tá an bhratach mar chuid lárnach agus luachmhar den saol in Éirinn. Ceiliúradh an Bhratach i dTrí Dhath mar shiombail náisiúnta i bhfilíocht, litríocht, scannán, spóirt agus ealaín.

Thar na 170 bliain atá thart, bhog stair bhrat na hÉireann ar aghaidh ó a bhuncheangail polaitiúla do Thomas Francis Meaghar chun fráma tagartha agus brí níos fairsinge a chuimsiú ach fós ag coinneáil ceangail stairiúla agus polaitiúla ríthábhachtacha.

An bhratach i na dtrí dhath i bpictiúir Robert Ballagh

Óna laethanta luaithe nuair a bhí sé spreagtha ag Pop-Ealaín Meiriceánach, go a dhearaidh stampa agus nóta bainc, go a phortráidí nua-aoiseacha, baineann sé taitneamh as léiriú beacht, cruinn dá abhair. Chomh fada is go mhúsclaíonn roinnt dena phictiúirí “double-take”; an pictiúr nó grianghraf é? Ach baineann doimhneacht na hoibre, an carachtar san aghaidh, an drithliú sa súil, beogacht na ndathanna agus cruinneas na línte le cruthú ealaíontóir a bhfuil máistreacht déanta aige ar a cheird.

Is ceann amháin de phictiúirí a léiríonn Bratach i na dTrí Dhath na hÉireann agus d’fhéadfadh sé a bheith bunaithe ar an ngrianghraf seo ó thart ar 1913 d’Óglaigh na hÉireann.

(tógtha ó http://www.robertballagh.com/essay.php)

Sir John Lavery, 1920

Bhí John Lavery, a rugadh i mBéal Feirste do theaghlach Caitliceach, dílleachta go luath sa saol. D’aistrigh sé go Glaschú agus d’oibrigh sé mar chúntóir grianghrafadóra, roimh ranganna ealaíne a thógáil ag Acadamh Haldene. In 1881 d’fhreastal sé ar an Academie Julian i bPáras, agus, ar chuairt go Grez trí bhliain ina dhiadh sin, bhí tionchar ag obair Frank O’Meara agus péinteoirí ‘plein air’ eile a d’oibrigh ansin air.

I Sasana, bhí a chleachtas portráide faiseanta faoi bhláth, go háirithe nuair a phéinteáil sé Teaghlach Ríoga na Breataine in 1913. Bhí Lavery ina ealaíontóir cogaigh oifigiúil do Chabhlach Ríoga na Breataine le linn an Chéad Chogadh Domhanda. Bhí sé ina ealaíontóir an-ilchumasach agus d’aistrigh sé go héasca sna maithe agus na móruaisle is airde den sochaí, sa Bhreatan agus ar an gCoigríoch araon. Tá sé suimiúil mar sin an t-olaphictiúr ar chanbhás seo a fheiceáil leis an solas ag soilsiú ar an mBratach i na dTrí Dhath,  ag sochraid Terence MacSwiney, an tArdmhaor Chorcaigh in 1920.

Cartúin ag léiriú an bhratach i na dtrí dhath

Is minic a chuimsíonn Martyn Turner Bratach i na dTrí Dhath na hÉireann ina chuid cartúin in The Irish Times. De ghnáth spreagtha ag eachtra polaitiúl nó sóisialta is déanaí, díríonn sé ar ár gcur chuige Éireannach a bhíonn uathúil in amanna chun rudaí a dhéanamh.

Tá an cartún áirithe seo spreagtha ag tuairisciú preas le linn na tarrthála fiacha AE. Tháinig grúpaí de lucht leanúna peil na hÉireann go dtí turnaimint Euro 2012 ag iompar bratach dearaithe leis an bhfrása ‘Síleann Angela Merkel go bhfuilimid ag obair’. Cuireann Turner casadh polaitiúl breise ar an dteachtaireacht seo in 2014.

Baineann maisitheoirí eile ó nuachtáin eile úsáid as an mBratch i na dTrí Dhath ina gcuid cartúin.

Bród as ár éachtaí spóirt

B’é an chéad uair a bhí Bratach i na dTrí Dhath na hÉireann ar foluain i searmanas bonn óir Oilimpeach in 1928 nuair a bhuaigh Dr. Pat O’Callaghan an t-ord.

D’fhéadfadh sé a bheith chomh déanaí leis na craobhchomórtais Sacair UEFA in 1990, a glacadh leis an mbratach i na dtrí dhath ag na daoine chun tacú lenár laochra spóirt.

I bpíosa scannáin den bhua iontach ag Ronnie Delaney i gCluichí Oilimpeacha Melbourne in 1956, agus honórú de sheampín cleitmheáchain domhanda Barry McGuigan i mBaile Átha Cliath in 1985, ní fheictear an bhratach i na dtrí dhath mar a fheictear inniú í. D’iompar Delaney áfach, bratach i na dtrí dhath timpeall an riain ina dhiadh, agus bhronn sé é do Scoil na nDaltaí Airm sa Currach níos déanaí.

Ó Italia 1990, áfach, tá cuma ar an scéal nach bhfuil teorainn lenár mbród sa Bhratach i na dTrí Dhath.

Prótacal

Is téama buan é tábhacht meas a léiriú don bhratach i rith na tréimhse, le béim ar ról scoileanna. Roghnaigh rialtais na hÉireann gan éileamh ar mholtaí éigeantacha do scoileanna maidir le bratach na hÉireann, ag glacadh le pobail áitiúla a cheadú a gcuid cinntí féin a dhéanamh ar an mbratach a chur ar foluain de rogha.

 

 

Respecting the Tricolour

The tricolour was adopted as the flag of the Irish Free State. This editorial from An tÓglach, the magazine of the Irish army in 1923, describes how difficult it was to introduce high levels of respect for the flag in the army.

An tÓglach” … wants the flag to receive more care and attention from those who have the honour of flying it over camps, barracks and outposts. Above all, it wants the flag to receive the full meed of respect that is its due.

1968 Flag Wallchart for Schools

A wall chart for all schools outlining the protocol for the national flag was produced by the National Savings Committee, as well as a booklet in Irish and English that contained a history of the flag.
(The Irish Press, 31 October 1968, p13)

The Flag in Modern Times

The protocol section of the Department of the Taoiseach lays down guidelines for the handling of our national flag. It specifies that the flag should not touch the ground when it is being hoisted or lowered, and that it should be replaced when it becomes ragged or frayed. The guidelines also state that the tricolour should not be draped on cars, trains, boats or other modes of transport, and should not be carried flat except when used to drape a coffin. There are also provisions in relation to the dimensions, colouring and flying of the flag. Often, though, these guidelines are paid little heed when the national flag is used on unofficial public occasions.

See the Protocol Document from the Department of the Taoiseach.

The Department of the Taoiseach has general responsibility in relation to the National Flag. This responsibility is primarily concerned with the protocol for the flying of the flag.

The Defences Forces Ireland website also has an excellent section on the protocol associated with flying the flag